Erik Visser van Factotum Capybara in Delft

Systemisch werker, timmerman, maker en soms de wildcard in de ruimte

Misschien zocht je op Factotum Capybara.

Misschien schreef je Factotum Capibara, met een i, zoals het dier in het Nederlands meestal heet. Misschien zocht je op Erik Visser in Delft, systemisch werk, familieopstellingen, een representant, een mannencirkel, een timmerman, een geodesische dome of iemand die kan voelen wat er in een groep gebeurt voordat iemand er woorden voor heeft.

Dan ben je hier waarschijnlijk niet helemaal per ongeluk terechtgekomen.

Mijn naam is Erik Visser. Ik ben vader, timmerman, ontwerper, systemisch werker en oprichter van Factotum Capybara in Delft.

Ik werk op het snijvlak van mensen, materialen en systemen. De ene dag sta ik met mijn voeten tussen het zaagsel. Een andere dag zit ik in een cirkel, werk ik mee in een opstelling of luister ik naar een ondernemer die niet precies weet waar zijn energie weglekt. Soms ontwerp ik een houten constructie. Soms help ik een groep zien wat er onder de tafel ligt terwijl iedereen erboven probeert door te vergaderen.

Dat lijken verschillende werelden.

Voor mij zijn ze van hetzelfde hout.

Geen vaste methode voor ieder mens

Sommige mensen noemen wat ik doe coaching. Anderen noemen het systemisch werk, procesbegeleiding, mannenwerk, groepswerk, een gesprek of gewoon een goede ontmoeting.

Ik hecht minder aan het etiket dan aan wat er werkelijk gebeurt.

Waar stokt de beweging?
Wat wordt door iedereen gevoeld, maar door niemand benoemd?
Wie of wat ontbreekt er in het verhaal?
Waar wordt hard gewerkt aan iets wat eigenlijk niet meer werkt?
En wat kan er ontstaan wanneer we niet onmiddellijk proberen het op te lossen?

Ik kom niet binnen met een koffer vol antwoorden. Ik kijk, luister, bouw, bevraag en verstoor soms precies genoeg om een vastgelopen patroon weer zichtbaar te maken.

Niet om de dorpsgek uit te hangen.

Hoewel ieder dorp er misschien één nodig heeft.

Niet de man die buiten de werkelijkheid staat, maar degene die schuin genoeg kijkt om te zien wat de keurige opstelling van stoelen verborgen houdt. De wildcard. De spiegel. Degene die af en toe een ongepaste vraag stelt op een passend moment.

Daar zit iets van de Heyoka in: niet de lolbroek die alles relativeert, maar de omgekeerde spiegel die laat zien waar vorm belangrijker is geworden dan waarheid.

Systemisch werk en opstellingen

Bij systemisch werk kijken we niet alleen naar het zichtbare probleem, maar ook naar het grotere geheel waarin dat probleem is ontstaan.

Een mens staat nooit los.

We maken deel uit van families, relaties, teams, organisaties, buurten en geschiedenissen. Daarin bestaan verbindingen en loyaliteiten die niet altijd zichtbaar zijn, maar ons handelen wel beïnvloeden. Soms dragen we iets wat niet van ons is. Soms staat iemand op een plaats die niet werkelijk bij hem of haar past. Soms probeert een groep vooruit te gaan terwijl een deel van het verhaal niet mee mag.

Een familieopstelling, organisatieopstelling of systemische oefening kan zo’n onderstroom zichtbaar en voelbaar maken.

Ik kan daarin verschillende rollen vervullen:

  • als representant in een familie- of organisatieopstelling;

  • als extra waarnemer of wildcard in een groep;

  • als mede-begeleider bij een systemisch proces;

  • als gespreks- of procesbegeleider;

  • als ontwerper van een passende ruimte, werkvorm of ritueel;

  • als nuchtere maker wanneer inzichten ook een concrete vorm nodig hebben.

Mijn kracht als representant zit in mijn gevoeligheid voor sfeer, positie, spanning en wat niet gezegd wordt. Tegelijk blijf ik praktisch. Ik hoef niet alles mystiek te maken om te erkennen dat mensen veel meer waarnemen dan ze rationeel kunnen uitleggen.

Ik ben inzetbaar op uitnodiging in Delft, Rotterdam, Den Haag en elders in Nederland.

Groepsdynamiek: wat gebeurt hier werkelijk?

In een team, community, klas, bestuur of vriendengroep ontstaat altijd een bovenstroom en een onderstroom.

In de bovenstroom staan de agenda, de taakverdeling, de plannen en de goede bedoelingen.

In de onderstroom leven vragen als:

  • Wie heeft hier werkelijk invloed?

  • Wie draagt te veel?

  • Wie is afgehaakt zonder te vertrekken?

  • Welk conflict wordt beleefd maar niet gevoerd?

  • Wat wordt beschermd door alles bij het oude te laten?

  • Waar verdwijnt de energie?

  • Wat wil deze groep worden, als zij stopt met zichzelf overtuigen?

Ik help groepen niet om nóg beter om het werkelijke gesprek heen te organiseren. Ik help een vorm maken waarin dat gesprek gevoerd kan worden zonder dat iedereen elkaar onmiddellijk hoeft te repareren.

Dat kan een bedrijfscirkel zijn, een systemische oefening, een wandeling, een gesprek aan de werkbank of een bijeenkomst in een geodesische dome.

De vorm volgt de vraag.

En soms begint de vraag pas zichtbaar te worden wanneer we samen zitten.

Een kop koffie is ook een ceremonie

Een goede samenwerking begint voor mij zelden bij een offerte.

Ze begint meestal met koffie.

Niet omdat koffie heilig is, maar omdat aandacht dat kan zijn. Twee mensen, een tafel en genoeg tijd om niet onmiddellijk ergens naartoe te hoeven.

Drink je liever thee, dan drinken we thee.

Wil je cacao, dan kan het een cacaogesprek worden. En als je op vrijdagmiddag met je matties van de bouw wilt onderzoeken waarom de samenwerking steeds vastloopt tijdens een bierceremonie bij de werkplaats, dan hoeven we daar ook geen klankschaal bij te halen.

Het gaat niet om het drankje.

Het gaat om de uitnodiging.

Je hoeft niet eerst een sluitende hulpvraag te formuleren. Je mag ook komen met een vaag gevoel, een wild idee, een vastgelopen samenwerking, een stuk hout, een team dat elkaar kwijt is of de eenvoudige mededeling:

“Erik, ik weet niet precies wat ik nodig heb, maar volgens mij moeten wij eens praten.”

Daar kan ik meestal iets mee.

Mannencirkels en ruimte voor vaders

Ik werk graag met mannen.

Niet omdat mannen één soort mens zijn, maar omdat veel mannen weinig plekken kennen waar zij niet hoeven te presteren, oplossen, verklaren of sterk blijven.

In een mannencirkel hoeft niemand een betere versie van zichzelf te presenteren. We oefenen in aanwezig zijn. Met kracht én onzekerheid. Met vaderschap, verlies, verlangen, boosheid, werk, relaties, seksualiteit, scheiding, schaamte, kameraadschap en de vraag hoe je als man werkelijk verantwoordelijkheid neemt zonder jezelf voortdurend te verharden.

Ook gescheiden vaders zijn welkom.

Mannen die hun kinderen liefhebben, maar zoeken naar grond onder hun voeten in een werkelijkheid die niet geworden is wat zij ooit voor zich zagen. Geen klaagclub en geen cursus positief denken. Wel een plek om eerlijk te spreken, te luisteren en opnieuw richting te voelen.

Mijn ervaring met mannenwerk is mede gevormd door omgevingen rond Inside Circle Nederland en het Mankind Project. Ik gebruik die namen niet als keurmerk en spreek niet namens deze organisaties. Ze behoren wel tot het landschap waarin ik heb geleerd over cirkelwerk, verantwoordelijkheid, broederschap, schaduw, veiligheid en de soms ongemakkelijke grens tussen een goede bedoeling en wat er werkelijk gebeurt.

Soms werk ik samen met andere mannen en begeleiders, onder wie Michael Arvin. Factotum Capybara is geen eenmansuniversum. Ik wil bouwen aan een gemeenschap van mensen die naast elkaar kunnen staan zonder allemaal hetzelfde te hoeven worden.

Domes: ruimte bouwen die zelf iets doet

In mijn werkplaats en atelier in Delft, onder de rook van de TU Delft, ontwerp en bouw ik met hout.

Een bijzondere plaats daarin hebben geodesische domes: lichte, sterke koepelconstructies van driehoeken, verbonden met het werk en denken van Buckminster Fuller.

Een dome gebruikt relatief weinig materiaal om veel ruimte te maken.

Dat principe raakt voor mij aan meer dan constructietechniek. Een goede ruimte draagt wat erin gebeurt. Zij hoeft niet voortdurend aandacht te vragen. Zij maakt ontmoeting mogelijk.

Ik ontwerp en onderzoek domes als:

  • werk- en ontmoetingsruimte;

  • tijdelijke cirkelruimte;

  • stilteplek of atelier;

  • paviljoen voor een tuin, evenement of community;

  • educatief bouwproject;

  • gezamenlijk maakproces;

  • mogelijke basis voor een toekomstige domegemeenschap.

Ik ben beschikbaar voor gesprekken over domebouw, houtconstructies, prototypes, verbindingstechnieken, educatieve projecten en samenwerking met andere domebouwers, architecten, makers, kunstenaars en onderzoekers.

Mijn droom is niet alleen een dome bouwen.

Mijn droom is ruimte bouwen waarin iets menselijks kan landen.

Misschien wordt dat ooit een Domeland. Een plek waar geometrie, gemeenschap, ambacht en rust elkaar ontmoeten.

Wie daaraan wil meebouwen, mag zich melden.

Timmerwerk, ontwerp en maken

Voordat ik processen begeleidde, leerde ik processen bouwen.

Mijn achtergrond ligt in timmerwerk, houtbewerking, technisch tekenwerk, werkvoorbereiding, productie, automatisering en de bouw. Daardoor kijk ik zowel naar het geheel als naar de verbinding waarmee twee onderdelen werkelijk aan elkaar komen.

Ik maak en ontwerp onder andere:

  • houten objecten en maatwerk;

  • geodesische constructies;

  • meubels en prototypes;

  • trommels;

  • ruimtelijke installaties;

  • werkvormen en materialen voor groepen;

  • posters die complexe ideeën zichtbaar maken;

  • praktische oplossingen voor ideeën die nog geen vorm hebben.

Sommige mensen praten om tot een oplossing te komen.

Ik pak er soms een stuk hout bij.

Gastlessen, basisscholen en praktisch leren

Kinderen begrijpen vaak eerder dan volwassenen dat denken niet alleen in je hoofd gebeurt.

Je kunt denken met je handen. Met een tekening. Met geometrie. Met een zaag, een stuk karton, een cirkel, een verhaal of een constructie die eerst drie keer omvalt.

Ik ben inzetbaar als gastdocent of maker voor basisscholen, middelbare scholen, beroepsonderwijs en projectonderwijs. Denk aan:

  • houtbewerking en techniek;

  • geometrie en geodesische domes;

  • samenwerken en taakverdeling;

  • ontwerpen en prototypen;

  • creativiteit en materiaalonderzoek;

  • sociale veiligheid en groepsdynamiek;

  • rituelen of passende vormen rond overgang en afscheid;

  • workshops voor vaders en kinderen;

  • het zichtbaar maken van complexe onderwerpen met posters en modellen.

Ik heb onder andere gewerkt in technische, educatieve en sportieve omgevingen, waaronder projecten rond Feyenoord en Rotterdam. Daardoor kan ik schakelen tussen de werkplaats, het klaslokaal, een directiekamer, een voetbalomgeving en een cirkel rond het vuur.

Niet overal spreek je dezelfde taal.

Maar overal merk je wanneer iemand werkelijk aanwezig is.

Voor ondernemers en organisaties

Mijn werk past niet alleen in een spirituele of therapeutische omgeving.

Juist in bedrijven kan het waardevol zijn om iemand binnen te halen die niet vastzit in de bestaande functieverdeling.

Ik werk met ondernemers, teams en organisaties die merken dat:

  • overleg veel tijd kost maar weinig beweging brengt;

  • verantwoordelijkheden onduidelijk blijven;

  • één persoon structureel te veel draagt;

  • een verandering technisch klopt maar menselijk niet landt;

  • frustratie wordt vertaald naar procedures;

  • een team zijn vuur of onderlinge vertrouwen verliest;

  • er behoefte is aan een eerlijk gesprek buiten de gebruikelijke vergadersetting;

  • een idee nog geen praktische of ruimtelijke vorm heeft.

Ik kan aansluiten als procesbegeleider, systemisch waarnemer, ontwerper, maker, representant of tijdelijke wildcard.

Ik kom niet vertellen hoe jullie bedrijf gerund moet worden. Ik help kijken naar datgene wat vanuit de vaste posities moeilijk zichtbaar wordt.

Soms is één gesprek genoeg.

Soms vraagt het om een korte serie bijeenkomsten.

Soms eindigen we met een plan.

Soms met een object.

En soms met de opluchting dat eindelijk hardop is gezegd wat iedereen al wist.

Delft, Rotterdam, Den Haag en op locatie

Factotum Capybara is gevestigd in Delft, vlak bij de TU Delft en de Schieoevers.

Mijn lokale omgeving is belangrijk voor mij. Ik werk graag samen met Delftse makers, scholen, ondernemers, systemisch werkers, ademwerkers, lichaamsgerichte begeleiders, kunstenaars, bouwers en mensen die gemeenschap mogelijk maken.

Niet alles hoeft onder mijn naam te vallen.

Als een andere begeleider beter bij je vraag past, zeg ik dat. Wanneer een samenwerking meer stemmen nodig heeft, zoek ik die graag op. Een gezond lokaal ecosysteem bestaat niet uit concurrenten die allemaal roepen dat zij de beste zijn. Het bestaat uit mensen die weten wat zij kunnen dragen en wanneer zij iemand anders moeten uitnodigen.

Naast Delft werk ik in de regio Rotterdam, Den Haag, Pijnacker-Nootdorp en elders in Nederland. Voor een goede uitnodiging ga ik ook verder op pad.

Wie is Factotum Capybara?

Een factotum is iemand die van vele markten thuis is. Iemand die kan maken, organiseren, verbinden en bijspringen waar iets nodig is.

De capibara — of capybara — is een ander soort leermeester. Een rustig, sociaal dier dat niet de hele ruimte hoeft te domineren om er helemaal te zijn.

Samen vormen ze een naam die iets zegt over hoe ik wil werken:

praktisch zonder plat te worden;
gevoelig zonder weg te zweven;
eigenzinnig zonder overal tegenaan te schoppen;
serieus zonder de humor te verliezen.

Factotum Capybara is een werkplaats, een praktijk, een atelier en een groeiende community.

Het is ook gewoon de naam waaronder Erik Visser uit Delft gevonden mag worden.

Waarvoor kun je mij uitnodigen?

Je kunt contact opnemen als je zoekt naar:

  • systemisch werk of een familieopstelling in Delft;

  • een ervaren en sensitieve representant;

  • begeleiding bij groepsdynamiek of organisatieopstellingen;

  • een mannencirkel of mannenwerk;

  • een gesprek voor gescheiden vaders;

  • een bedrijfscirkel of teamsessie;

  • een gastdocent voor school, techniek of houtbewerking;

  • een geodesische dome, domebouwer of ontwerpgesprek;

  • timmerwerk, maatwerk of een bijzonder prototype;

  • een creatieve workshop voor kinderen of volwassenen;

  • een mede-begeleider voor een cirkel, retraite of festival;

  • iemand die praktisch én systemisch kan kijken;

  • een koffiegesprek zonder dat je eerst precies hoeft te weten waarom.

En misschien zoek je iets waarvoor nog geen goede zoekterm bestaat.

Dat is ook welkom.

Zullen we een lijntje uitgooien?

Ik ben een Visser.

Dus misschien is dit gewoon mijn manier om een lijn uit te gooien in de digitale rivier.

Niet om iedereen binnen te halen. Wel om vindbaar te zijn voor degene die iets herkent. Een idee. Een lichte irritatie. Een gevoel van opluchting. Of de gedachte:

“Deze man moeten we misschien eens uitnodigen.”

Dan beginnen we met een kop koffie.

Of thee.
Of cacao.
Of op vrijdagmiddag, onder passende omstandigheden, een bierceremonie zonder ceremoniemeester.

Je hoeft alleen maar contact op te nemen.

Erik Visser
Factotum Capybara
Delft